Theatersport en improvisatietheater
spelvormen
Als theatersportdocent ben ik gefascineerd door de spelvormen die in de loop der jaren zijn ontstaan. De meeste spelvormen zijn oorspronkelijk als een oefening in improvisatie ontstaan, die een bepaalde improvaardigheid trainde. Echter, de meeste van deze oefeningen bleken zó leuk, dat ze als theatersportvorm het theater haalden. Wat ik in Nederland constateer, is dat heel vaak het oorspronkelijke doel van een vorm vergeten is/wordt. Men speelt de vorm, zonder te weten waarvoor hij ooit diende. Op zich zou ik daar geen probleem mee hebben, ware het niet dat deze 'verwaterde' vormen vaak niet meer dan één of twee keer leuk zijn om naar te kijken. Er zijn veel vormen waar veel theatersporters zelf een hekel aan hebben gekregen. Ze zien de lol er niet van in, het is altijd hetzelfde, het slaat nergens op. En spelers zie ik elke keer weer in dezelfde valkuilen lopen. En niet zelden zie ik mensen vormen spelen op een manier die bij de spelers 'vaardigheden' traint die het improviseren juist moeilijker (en oninteressanter) maken!
Vaak worden theatersportvormen gespeeld zoals het publiek ze zien, in plaats van zoals ze door de bedenkers bedoeld zijn. En dat is toch iets heel anders. Zo lijkt aangeefspel op een raadspel, maar het is het niet. Als spelers een aangeefspel als een raadspel spelen is dat na twee keer spelen of zien eigenlijk niet meer interessant. De uitdaging is weg. Lees voorbeelden (voor ervaren theatersporters).
Daarnaast werd ik geconfronteerd met het feit dat de meeste theatersportdocenten, waaronder ikzelf, oefeningen met de groep doen als inleiding voor een theatersportvorm. Alsof de vormen het resultaat zijn, waar je naartoe moet werken... maar de vormen zijn oefeningen. Oefeningen om oefeningen te doen, dat leek me dubbelop werk. (Hoewel: sommige oefeningen/vormen zijn zo lastig dat een opbouw nodig is.)
Als laatste heb ik veel van mijn eigen, meest basale improvaardigheden pas na een aantal jaren geleerd, waardoor pas na zoveel jaar veel vormen zinvol en leuk werden. Dat vond ik verloren energie. Waarom leerde ik die basale vaardigheden in een cursus voor gevorderden? Waarom al die jaren een hekel aan sommige vormen hebben? Ik heb daarom geprobeerd in mijn lessen theatersportvormen terug naar de basis van de vorm te gaan. De vorm aan de groep niet als vorm uitleggen, maar als oefening in vaardigheden. Waar gaat elke vorm om. De resultaten waren meer dan bemoedigend. Niet alleen behandelde ik meer spelvormen binnen een jaar dan ooit, ook het plezier in de groep én de resultaten waren enorm. Ik heb regelmatig bij beginners vormen beter, leuker, met meer gemak en grappiger gezien, dan ik ooit met gevorderden zag. Nu is alles relatief en de ene groep is de andere niet. Maar telkens als ik een theatersportwedstrijd zie, denk ik regelmatig dat de helderheid zoek is. Dat mensen excelleren vanwege hun talent, niet vanwege wat ze geleerd hebben. Ik zie vaak spelers die handvaten missen die het improviseren simpel en mooi maakt. Want dat is het doel van spelvormen: handvaten geven. Door bepaalde vaardigheden te isoleren en te trainen. Je kunt niet alle vaardigheden tegelijk leren. Daarom leer je ze één voor één, per spelvorm één. Zodat je elke vaardigheid een keer helder hebt gedaan en gevoeld, en ze zo later kunt toepassen.
Ik ben er van overtuigd dat élke theatersportvorm leuk blijft om naar te kijken en om te doen, als men de juiste insteek kent.
Rechters en warming-up
Hetzelfde geldt eigenlijk voor de rechters bij theatersport, en de warming-up. Wie denkt er ooit nog over na wat de oorspronkelijke functie was en hoe je die kunt bereiken? Op deze website vind je heel veel informatie die je inspiratie en inzicht kan geven, of tenminste aan het denken zal zetten!
Uw browser ondersteunt geen frames, dus: ga naar de website.